De filosofie

Leren op vijf niveaus

In het algemeen ziet Zus & Zo het leerproces als het stapsgewijs bewust worden van “een werkelijkheid in welke vorm dan ook”. Om de huiswerkbegeleiding vorm te kunnen geven en het resultaat van de kinderen te kunnen verbeteren is het nodig een beeld te vormen van dit leerproces. Zus & Zo onderscheidt vijf leerniveaus.

  1. Leerstof
  2. Leertechniek
  3. Leeraanpak
  4. Leerhouding
  5. Gemoed

1. Niveau leerstof

Het “leren van de leerstof en maken van opgaves” is voor iedereen een herkenbaar onderdeel van het leerproces. Als leerlingen aan schoolwerk denken gaat hun aandacht op de allereerste plaats uit naar dit “leerstof niveau”. Je moet je woordjes kennen, je wiskunde begrijpen en sommen oefenen. En bij geschiedenis en aardrijkskunde gaan we samenvatten.

Als het leren op dit niveau maar matig wil lukken en cijfers tegenvallen, ontstaat er stress. Leerlingen proberen dan de stress weg te nemen met oplossingen binnen het leerstof-niveau zelf. Een leerling zegt dan; “vanaf nu ga ik echt betere cijfers halen, ik ga harder leren”. Vaak wordt dat een mislukking, het leerproces is in de werkelijkheid op een hoger niveau in het slop geraakt.

Een vastgelopen leerproces is niet zomaar weer aan te zetten door een druk op de knop. Het is de kerntaak van Zus & Zo om ervoor te zorgen dat leerlingen het leerproces op verschillende niveaus benaderen. We doen dat op de eerste plaats door hen bewust te maken van verschillende leertechnieken.

2.Niveau leertechniek

Leertechniek heeft bijvoorbeeld te maken met wijze waarop de leerling teksten leest, de aandacht waarmee de scholier sommen maakt of wijze waarop hij of zij herhaling inzet om woordjes, feiten en begrippen te onthouden. Leertechniek heeft ook te maken met zelfkennis, vast te kunnen stellen in hoeverre je de stof wel of niet onder de knie hebt.

De toepasbare leertechnieken verschillen per leerling sterk. De een heeft een aanpak nodig die de concentratie vergroot, een tweede zou zich juist moeten richten op het begrijpen van de grote lijnen en een derde heeft de grootste moeite met het onthouden van woordjes en feiten. Het verbeteren van de leertechniek is daarom áltijd leerling-specifiek.

Veel leerlingen hanteren suboptimale leertechnieken. Details worden eindeloos gestampt zonder de grote lijnen in ogenschouw te nemen. Samenvattingen worden vaak veel te uitgebreid en op de “automatische piloot” gemaakt. Bij de taalvakken staren kinderen zich dood op de woordjes en zinnen zonder de onderliggende grammatica te doorgronden. Leerlingen leren zonder zich bewust te zijn van de van de leerstappen die ze eigenlijk willen doorlopen. Zus & Zo gaat de leerlingen structureel inzicht geven in de leertechnieken die ze kunnen toepassen.

3. Niveau Leeraanpak

Al bij jonge kinderen zit de wijze waarop zij nieuwe zaken tot zich nemen diep verankerd in hun gewoontes. Maar lang niet al die leergewoontes leiden tot een efficiënte leeraanpak. Voor een succesvolle scholier is het daarom van belang om een passende leeraanpak bewust te worden die telkens in allerlei nieuwe situaties effectief zal zijn. Ben je bereid te luisteren naar een verhaal? Lees je eerst dat stencil even door voor het de tas ingaat? Onder de leeraanpak verstaan we ook het bijhouden van agenda’s, het maken van planningen, de manier waarop je je eigen sommen nakijkt, aantekeningen maakt en noem maar op.

Het zijn taken die als het goed is op de automatische piloot worden uitgevoerd, ze slijten erin als gewoontes. En juist omdat het gewoontes zijn, zijn ze lastig te beïnvloeden. En dat is niet voor niets zo ingebakken, want als je jezelf eenmaal de goede gewoontes hebt eigen gemaakt, is dat ingesleten gedrag juist heel voordelig. Taken worden dan zonder inspanning als vanzelf aangepakt. Zus & Zo gaat leerlingen daarom bewust maken van hun wijze van aanpak om deze te kunnen verbeteren.

 

4. Niveau Leerhouding

Als een leerling merkt dat schoolresultaten achterblijven bij het geëiste niveau, dreigt een spiraalwerking naar beneden. Leerlingen halen slechte cijfers, raken gedesillusioneerd en keren zich daarom van het leerproces af waardoor de cijfers nog verder achteropraken. Deze negatieve spiraalwerking doet zich vooral gelden tijdens de lessen op school, daar besteden kinderen immers de meeste tijd aan hun leerontwikkeling. En als het tijdens de les fout gaat, ontstaat per definitie een (nare) inhaalrace tijdens het huiswerk maken.

Met een juiste leerhouding bedoelt Zus & Zo de mate dat leerlingen openstaan voor nieuwe informatie en nieuwsgierig zijn. Kan de leerling verbanden leggen naar andere vakken, bedenkt hij of zij bij zichzelf situaties waarbij de nieuwe informatie toepasbaar zouden kunnen zijn? Gebruikt het z’n fantasie? Met andere woorden, staat de leerling ervoor open zijn of haar blikveld te vergroten of keert de leerling zich juist naar binnen?

De leerhouding kan per vak verschillen. De “klik” tussen de docent en de leerling bepaalt of een leerling een vak “leuk” vindt. Ook hier ligt een (negatieve) spiraalwerking op de loer. Leerlingen vinden docenten waarbij ze minder goed scoren al snel “onaardig” of “stom”. En dan is het einde zoek, want hoe kun je naar een docent luisteren die je als persoon afkeurt?

Leerlingen hebben de neiging de “klik” met hun docent als een gegeven te beschouwen. Het tegendeel is waar. Leerlingen kunnen hun relatie met de docent en daarmee ook de leerstof juist sterk beïnvloeden. Je bewust zijn van de situatie is dan de eerste stap om tot een strategie te komen die de leerverhouding verbetert. Hierin sturend te kunnen optreden maakt leerlingen vrolijker en positiever waarmee de spiraal als vanzelf verder in de goede richting keert.

5. Niveau gemoedstoestand

Om goed te kunnen leren moet je “lekker in je vel zitten”.  Of dat zo is, hangt zo’n beetje met alles samen; je gezinssituatie, je aanleg, je talenten, oude ervaringen, gezondheid en nog veel meer. Tot op zekere hoogte kan Zus & Zo op het vlak van het gemoed positief bijdragen, hoewel we hierbij voorzichtig moeten zijn. We doen dat indirect door begrip en respect te tonen en duidelijk te zijn. Onze medewerkers worden niet alleen geselecteerd op professionele skills maar ook op hun vermogen zich in te kunnen leven in anderen. Het is ook daarom dat Zus & Zo het woord “gezelligheid” hoog in het vaandel heeft.

Hoewel we ons dus niet actief richten op “het gemoed” van leerlingen is het goed te vermelden dat het welbevinden een belangrijke invloed heeft op het leerproces van kinderen.

De filosofie

Zus & Zo is ervan overtuigd dat het leerproces van de leerling een activiteit is waarbij ouders, leerling, school en huiswerkbegeleiders zijn betrokken. Het is mede hierom dat wij ervoor pleiten een leerling minimaal twee en maximaal drie dagen te begeleiden. De praktijk heeft ons echter geleerd dat voor sommige leerlingen vier dagen begeleiding noodzakelijk is. In voorkomende gevallen kan een leerling daarom vier dagen worden begeleid.

Deze begeleiding kan alleen slagen als de leerling gemotiveerd meewerkt en als de leerling het aangeleerde bij Zus & Zo zowel thuis als op school direct in de praktijk brengt. Het uiteindelijke doel van Zus & Zo is de leerling zoveel bagage mee te geven dat hij zelfstandig aan de slag kan.

Toetsweken                                                                                                                              

De toetsweken vormen het moment in het schooljaar waarop er optimaal gepresteerd moet worden. Daarom vindt Zus & Zo het belangrijk dat er ruim van tevoren een planning wordt gemaakt met de leerling zodat deze gestructureerd aan de slag kan gaan. Bovendien worden de openingstijden tijdens de toetsweken met een uur verlengd, zodat de leerlingen ook tussen de toetsen door extra vroeg aan de slag kunnen.  In tijden van toetsweek opent Zus & Zo zijn deuren ook op zondag voor huiswerkbegeleiding.